Skip links

WYWIADY – LASEREM W KAMIEŃ

Share

Z doktorem Adamem Bławatem, urologiem specjalizującym się w leczeniu kamicy układu moczowego rozmawiamy o nowoczesnej laserowej metodzie leczenia kamicy nerkowej.

Jest Pan lekarzem z kilkunasto-letnim doświadczeniem zdobytym nie tylko w polskich ośrodkach.

Tak, staż w Norwegii był niezwykle ciekawy. Uświadomił mi, że poziom lecznictwa jest podobny w Polsce i krajach Skandynawskich, a jedyne co nas różni, to dostęp do nowoczesnych technologii. Obecnie w Polsce dokonał się przełom w tematyce urologicznej i zaczynamy gonić najlepszych, zarówno w umiejętnościach jak i w usprzętowieniu. Merytoryczne przygotowanie do zawodu jest na podobnym poziomie, a wszystko zależy od chęci samokształcenia zawodowego lekarza. Staram się rozwijać na wszystkich płaszczyznach, a dostęp do nowoczesnego sprzętu pozwala mi jedynie dogonić światową czołówkę w dziedzinie kamicy układu moczowego. Pomaga mi w tym także doświadczenie: w ostatnich 4 latach wykonałem około 200 zabiegów laparoskopowych, od 2018 roku 30 zabiegów eTURBT (czyli laparoskopowe usunięcie guza pęcherza moczowego bez nacięcia). W sumie było to ponad 1000 operacji od początku mojej pracy.

Czy kamica nerkowa jest częstą przypadłością?

Zachorowalność na kamicę moczową jest uzależniona od wielu czynników: geograficznych, klimatycznych, etnicznych, żywieniowych i genetycznych. W krajach o wysokim standardzie życia, takich jak Szwecja, Kanada czy USA, częstość występowania kamieni nerkowych jest dość wysoka.

Wzrost częstości występowania odnotowuje się w ciągu ostatnich 20 lat. W Polsce statystyki zbliżają się do wartości charakterystycznych dla krajów rozwiniętych. Kamienie mogą być spowodowane przez zakażenie lub przez przyczyny niezakaźne, wady genetyczne albo działanie niepożądane leków.

Jakie są objawy i jak można kamicę zdiagnozować?

Kamica układu moczowego może mieć wiele twarzy: od klasycznych objawów bólu okolicy lędźwiowej po zupełnie nietypowe objawy sugerujące inne schorzenia jamy brzusznej. Pacjenci z kamieniem moczowodu zazwyczaj zgłaszają ból w okolicy lędźwiowej, wymioty, czasami gorączkę, jednak przebieg może być również bezobjawowy. Często pierwszym objawem jest krwiomocz lub nietypowy ból brzucha, a rozpoznanie stawiane jest na podstawie badania obrazowego np. ultrasonografii lub tomografii komputerowej jamy brzusznej i miednicy.

Czym może grozić nieleczona choroba?

Kamica nieleczona często objawia się powikłaniami będącymi następstwem powiększania się masy złogu, jego zainfekowania lub blokady odpływu moczu z nerki na skutek przemieszczenia się złogu do moczowodu. Często również powikłania współistnieją i powodują w konsekwencji choroby przewlekłe.

Najczęstszym powikłaniem jest kolka nerkowa, która jest spowodowana utrudnieniem odpływu płynów z nerki lub z moczowodu z powodu zaklinowania się kamienia w przewodzie lub zablokowaniem złogu w miedniczce nerkowej. Kolce nerkowej towarzyszy bardzo ostry i silny ból, który uniemożliwia normalne funkcjonowanie.

Wydłużony czas, w którym zostaje utrudniony odpływ moczu może doprowadzić do wodonercza, gdy mocz zatrzymuje się w nerce, a także infekcji dróg moczowych. Jest to wyjątkowo groźna sytuacja, która może na stałe doprowadzić do zaburzeń funkcjonowania nerek, a nawet do skrajnej niewydolności narządu. Warto wiedzieć, że u kobiet w ciąży atak kolki nerkowej może spowodować przedwczesny poród. Podczas kamicy nerkowej bardzo często pojawiają się infekcje, które są wynikiem zastoju moczu lub jego nienaturalnym zagęszczeniem. Problem ten nasila się w przypadku, gdy chory nie przyjmuje odpowiedniej ilości płynów. Ponadto, nawracające zapalenie nerek w przebiegu kamicy nerkowej może doprowadzić do pojawienia się nadciśnienia tętniczego oraz niewydolności nerek wymagających dializoterapii.

Czy możliwe jest leczenie farmakologiczne?

Tak, jednak leczenie farmakologiczne wymaga informacji co do składu złogu. Taką informację otrzymujemy podczas zabiegu RIRS, pobierając np. fragmenty do badania na skład złogu lub wysyłając fragmenty samoistnie wydalonego złogu na badanie jego składu.

Czym różni się RIRS od zabiegów bardziej tradycyjnych?

RIRS są to zabiegi małoinwazyjne wykorzystujące najnowsze techniki stosowane w światowej urologii (endourologii). Dzięki wykorzystaniu giętkich ureteroskopów możliwe jest dotarcie praktycznie do każdego miejsca układu kielichowo-miedniczkowego nerki. Technika służy do leczenia kamicy nerek oraz górnego odcinka moczowodów. Dodatkowo możliwa jest ocena struktur układu moczowego, co pozwala na diagnostykę i leczenie raka urotelialnego układu moczowego we wczesnym stadium rozwoju.

W trakcie zabiegu RIRS nie dokonuje się żadnych nacięć skóry i miąższu nerki. W trakcie RIRS wykorzystujemy możliwości lasera holmowego, co pozwala na kruszenie nawet najtwardszych złogów. Najczęściej posługujemy się techniką „dusting”, czyli kruszenia kamienia na pył, który następnie w sposób bezbolesny jest wydalany z moczem przez pacjenta, ale stosujemy również metody fragmentacji i pobrania fragmentów do badania na skład złogu.

W przypadku zabiegów ESWL, czyli kruszenia falą zewnątrzustrojową, złogi wymagają wielokrotnych sesji, mają wysokie ryzyko ponownej interwencji urologicznej i powstawania krwiaka okołonerkowego. Natomiast zabiegi PCNL polegają na nakłuciu miąższu nerki, co powoduje ryzyko niekontrolowanego krwawienia, wystąpienia przetok tętniczo-żylnych i konieczności usunięcia nerki, blizny okolicy talii oraz wydłużony czas hospitalizacji.

Czy jest to metoda bezpieczna?

Nie ma metod leczniczych, które nigdy nie dają powikłań. Statystyki jednak wskazują na metodę RIRS jako najmniej inwazyjną w korelacji ze wskaźnikiem skuteczności leczenia (stone free rate). Ma ona również ograniczenia: złogi o rozmiarach powyżej 15 mm, nietypowej lokalizacji i dużej twardości wymagają czasem również kilku sesji metodą RIRS.

Czy zabieg jest bolesny? Czy odbywa się w znieczuleniu ogólnym?

Sam zabieg jest bezbolesny i prowadzony jest w znieczuleniu ogólnym. Okres pooperacyjny może jednak wiązać się z dolegliwościami kolkowymi, które mogą być skutecznie leczone farmakologicznie około-operacyjnie i po powrocie do domu.

Czy po zabiegu należy przestrzegać jakichś szczególnych wskazań? Jak długo trwa rekonwalescencja?

Po operacji dolegliwości nasilają się często na skutek poruszania się pacjenta, a wraz z nim i cewnika w układzie moczowym. Pacjenci wymagają stosowania odpowiednich leków, do czasu usunięcia cewnika. Dieta zawsze oparta jest na spożywaniu 2-3 litrów płynów na dobę. Brak jest ograniczeń żywieniowych co do składu posiłków, chyba że znamy skład złogów z poprzednich interwencji, które wymagają stosowania szczegółowych diet.

Czy są jakieś przeciwwskazania? Jakie mogą wystąpić objawy niepożądane?

Zabieg RIRS jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz u pacjentów z objawowym zakażeniem układu moczowego z podwyższonymi parametrami stanu zapalnego, gorączką. W przypadku bakteriurii możemy wdrożyć terapię antybiotykową, ale może się to wiązać z większym ryzykiem infekcji okołooperacyjnej.

Czy poleciłby Pan taki zabieg swoim pacjentom?

Tak, oczywiście.

Dr n. med. ADAM BŁAWAT

Urolog – specjalista zaawansowanych technik laparoskopowych w chirurgii urologicznej. Uczestnik ponad 1000 zabiegów operacyjnych w zakresie kamicy górnych dróg moczowych, a od 2016 r. wykonuje liczne operacje w zakresie giętkiej wewnątrznerkowej fiberoskopii – RIRS.

Return to top of page